دوشنبه, ۲۴ مهر ۱۳۹۶ ۱۴:۳۸ ۴۰
طبقه بندی: مقالات
چچ
ایدئولوژی ترجمه و نوآوری علمی

ایدئولوژی ترجمه و نوآوری علمی

مقاومت هایی که در ابعاد مختلف و اشکال متنوع رخ خواهد نمود و شناخت این ابعاد و اشکال می تواند موانع رشد علم و فکر در ایران را بازگو کند .

 1 . ترجمه گرایی را می توان یک مکتب ایدئولوژیک رایج در ایران نامید که چارچوب خاص خودش را در ایران یافته و شناخت این چارچوب می تواند ما را به شناخت چارچوب معرفتی ایران در سده اخیر راهنمایی کند .
 
2 . این ایدئولوژی، از مشروطه تا حال در ایران رواج داشته و لذا می توان تاریخ تجدد را در ایران، با تاریخ ترجمه، همراه دانست; چرا که ترجمه، وظیفه انتقال مدرنیسم و تجدد را به ایران به عهده داشته و در پشت این وظیفه، بایدهایی نهفته است که تشکیل دهنده ایدئولوژی ترجمه اند و اگر شناسایی شوند، در واقع بایدهای معرفتی ایران را ترسیم می کنند .
 
3 . ترجمه با نهاد معرفتی سده اخیر، یعنی دانشگاه، رابطه مستقیم دارد; به طوری که هویت ساز معرفتی - ساختاری این سازمان مهم معرفتی و نهادی، نشات یافته از نهضت مشروطه بوده است و از این جهت می توان گفت که بایدهای ترجمه، همان بایدهای دانشگاه های ایران در سده اخیر است و تاریخ دانشگاه ها را می توان از رهگذر ترجمه، تالیف و چارچوب کمی و کیفی آن بررسی کرد .
 
4 . اولین باید ایدئولوژی ترجمه، خود تجدد است که بایستی در جهت تجدد ایرانی باشد و نه سنت و حتی اگر به سنت پرداخته می شود، باید از دیدگاه تجدد باشد . این امر را می توان اصطلاحا «شرق شناسی زدگی » نامید . یعنی پرداخت به سنت به شکلی که مدرنیسم و کشورهای مدرنیست از بیرون و نه از درون به آن می پردازند و این یک بررسی فانتزی مثل بررسی های موزه ای است و به معنای بررسی یک سنت برای فعال کردن آن در چارچوب های معرفتی یک جامعه نیست . پس همیشه بررسی سنت از دیدگاه تجدد، مثل بررسی یک اثر باستانی در گوشه ای از یک موزه است .
 
5 . یک باید دیگر ایدئولوژی ترجمه، ماهیت تجدد است; یعنی مثل خود تجدد، بایستی لحظه به لحظه، به روز و مرتب تکرار شود تا از این راه کتاب ها و مقالات به سال و به روز شوند . پس ترجمه یک نوع باید بی انتها است .
 
6 . این بی انتهایی، یعنی هیچ وقت به خود نیامدن و همیشه از دستاورد دیگران خوردن . پیامد این بی انتها بودن یک حالت روانی در جامعه، به صورت فقدان اعتماد به نفس در شناخت به وجود می آورد که آغاز نقطه حرکت روانی جامعه در روانشناختی معرفتی و مردم شناختی جامعه ایرانی بوده و این وابستگی معرفتی به تعطیلی ذهن و هوش و تقویت حافظه خواهد انجامید و یک نوع شخصیت خاص ایرانی را در قالب حافظه و حافظه پروری، شکل خواهد داد و به نوگرایی، گرایش نشان نخواهد داد .
 
7 . این نوع شخصیت حافظه گرا، نه فقط به نوآوری نمی گراید، بلکه در مقابل نوآوری، مقاومت هم می کند; مقاومت هایی که در ابعاد مختلف و اشکال متنوع رخ خواهد نمود و شناخت این ابعاد و اشکال می تواند موانع رشد علم و فکر در ایران را بازگو کند .
 
8 . حافظه گرایی، یعنی تکیه بر اندوخته ها، می تواند در سنت گرایی افراطی یا تجددگرایی افراطی تجلی پیدا کند; چرا که هر دو با تکیه بر حافظه، نظام فکری خود را بنا می کنند و این تنها در سطح ساده ای تجلی پیدا نمی کند; بلکه گاهی شکل پیچیده ای به خود می گیرد و در قالب نوآوری و هوش گرایی به حافظه گرایی و عدم نوآوری و مقاومت در مقابل نوآوری پرداخته می شود; یعنی به نام آن بر ضد آن موضوع عمل می کند . ترجمه، در واقع نوعی نوآوری محافظه کارانه را مطرح می کند که در باطن ضد نوآوری است .
 
9 . نوآوری ترجمه ای، دارای ابعاد بسیاری است و بایستی آن را در بسترهای مختلف بررسی کرد . به طور مثال ترجمه گرایی در ایران را می توان در بستر اقتصاد نفتی بررسی کرد; به طوری که می بینیم اقتصاد مصرفی نفت به فرهنگ ترجمه ای دانشگاهی ایران دامن زده است . چه، دانشگاه هایی که سهمیه ای از پول نفت دریافت می کنند، بایستی مصرف کننده باشند و این حق آنهاست که مثل بقیه ملت از این پول ارتزاق کنند . از این رو دانشگاه مصرفی، هیچ گاه جوابگو نخواهد بود و به جای تولید علم، به ترجمه آثار سطحی غربی خواهد پرداخت .
 
10 . حتی این ایدئولوژی ترجمه، سبب روش خاص در ترجمه شده و به جای ترجمه آثار عمیق، کلاسیک و بنیادی شرقی و غربی، ترجمه آثار آسان و سطحی و ادبیاتی غربی را گسترش داده و امروز، ترجمه آثار آسان نویس امریکایی مد شده است، نه اروپایی و نه حتی انگلیسی . به همین دلیل در کشور ترجمه زده ما، آثار کلاسیک غربی خصوصا آلمانی زبان، بسیار کم ترجمه می شود . از قضا همین آثار است که اگر ترجمه شوند، نوآوری فکری و هوشی را به همراه خواهند داشت .
 
11 . ترجمه در ایران هنوز به کتاب های مبانی نپرداخته و به آخرین تفسیرها بسنده کرده است; یعنی بی آن که بسیاری از مبانی روشن شود، به آخرین بحث ها پرداخته می شود . زیرا ترجمه مبانی، برای مترجم افت دارد .
 
در واقع پرداختن به آخرین بحث ها از سوی مترجمان یک نوع موج سواری و مدسالاری معرفتی را در پی دارد و به همین دلیل ابهام بر ابهام افزوده می شود و همین ابهام مرکب، باعث می شود که مترجم نوعی غرور علمی خواننده خود را تلقین کند .
 
12 . ایدئولوژی ترجمه، زمانی که با ایدئولوژی های دیگر سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ترکیب می شود، یک نوع سانسور و سوگیری ترجمه ای نیز رواج می یابد; یعنی یک سوی خاص اندیشه از میان سوهای دیگر آن انتخاب و ترجمه می شود; مثل ترجمه تعداد زیادی از آثار مارکسیستی قبل از انقلاب و ترجمه تعداد زیادی از کتاب های فردگرای لیبرالیستی پس از انقلاب .

نوع:
منبع درج : پایگاه اطلاع رسانی حوزه