پنجشنبه, ۲۰ مهر ۱۳۹۶ ۱۶:۳۷ ۴۸
طبقه بندی: مقالات
چچ
مرزهای نوآوری نکته دهم

مرزهای نوآوری نکته دهم

نوآوری و شکوفایی نامی است که رهبر فرزانه انقلاب اسلامی برای سال جاری 1378ش برگزیدند. واژه نوآوری از ابعاد گوناگونی قابل بررسی است و در این زمینه، نکاتی باید مورد توجه قرار گیرد. نکته دهم: نوآوری در هدف و آرمان نهایی و قبله فرهنگی، امکان پذیر نیست. اهداف و آرمان ها، قطب نمای حاکم بر زندگی انسان ها از آغاز تا انجام است. نوآوری در راه ها و روش ها، نوآوری در ابزار ها و وسایل، نوآوری در انتخاب همراهان و کاروانیان. نوآوری در زمان حرکت و جایگاه استراحت همراهان است. نوآوری در برنامه های بین راهی، نوآوری در انتخاب مدیر کاروان و رانندگان، نوآوری در تولید نقشه راهنما، نوآوری در میزان سرعت و انتخاب سفر زمینی و هوایی و دریایی است. این امور، همه از میدان های باز برای نوآوری است. هدف، حضور در کوی دوست و طواف خانه اوست. اما همراه با دیگر مسلمانان و مشارکت در همایش بزرگ امت اسلامی. قوانینی وجود دارد که حتماً باید آن را رعایت کنند و در حج به «جدال و فسوق و رفث» نپردازند، ولی انتخاب راه و مسیر و کاروان و همراهان با خود انسان است. نوآوری در مقصد و مقصود نیست، نوآوری در احکام و مناسک و قوانین نیست، نوآوری در راه ها و روش ها، نوآوری در ابزار ها و لباس ها و مرکب هاست، نوآوری در اقامتگاه ها و نوآوری در محمل ها و کجاوه ها و همپالکی ها و نوع پذیرایی در مسیر و مقصد است. قوانین الهی، جهت گیری الهی، و حدود و آداب حلال و حرام الهی تا روز قیامت تغییر ناپذیر است. اسلام خاتم ادیان است و پیامبر آخرین سفیر الهی، عقاید اسلامی، اخلاق اسلامی، فقه اسلامی، جایگاه تغییر و تبدیل و نوآوری نیست، نه چیزی می توان به دین الهی افزود و نه قانونی از قوانین الهی را می توان لغو کرد، امّا راه های شناخت اسلام را می توان سریع تر پیمود، در رشته های گوناگون معارف می توان نیرو های متخصص تربیت کرد، کارهای فردی را می توان جمعی انجام داد، در روش های تحقیق و تبلیغ و تدریس و اطلاع رسانی می توان نوآوری کرد، از دانش های جدید می توان در تبیین عقاید اسلامی بهره گرفت . فروع و مسائل جدید را می توان محور پژوهش و نگارش و تدریس قرار داد. برای خلأهای پژوهشی و آموزشی و اطلاع رسانی و تبلیغی می توان برنامه ریزی کرد. بخش های زاید و تشریفاتی و غیر ضروری را از تمام گرایش های علمی می توان زدود. در علوم انسانی، در علوم حوزوی در منطق، فلسفه و فقه و اصول در گرایش های هنری و علوم طبیعی و تجربی، زوایدی وجود دارد که کارشناسان شایسته و دلسوز می توانند به پیرایش آن اقدام کنند. نوآوری در روش تدریس، در روش اطلاع رسانی، در مدیریت محراب و منبر و تدوین متون، در گزینش و پذیرش و پرورش علمی و اخلاقی، فراوان جایگاه دارد. کمتر کسی همچون شهید فرهنگ اسلامی استاد مرتضی مطهری(قدس سره) حد و مرز بین نوآوری های ارزشی و نوآوری های انحرافی، نوگرایی مطلوب و منفور را مشخص کرده است. استاد شهید در «ختم نبوت» چنین می گوید: «مشکل عصر ما این است که بشر امروز کمتر توفیق می یابد میان این دو (پدیده های مولود علم و پدیده های مولود شهوت، خودخواهی و جاه طلبی و پول پرستی) تفکیک کند. یا جمود می ورزد و با کهنه پیمان می بندد و با هر چه نو است، مبارزه می کند و یا جهالت به خرج می دهد و هر پدیده نوظهوری را به نام مقتضیات زمان موجه می شمارد».[4] در مورد دیگر می گوید: «پدیده های هر زمان نو دو قسم است: ممکن است ناشی از یک ترقی و پیشرفت باشد و ممکن است ناشی از یک انحراف باشد. در همه زمان ها این دو امکان برای بشر وجود دارد و به عبارت دیگر هیچ چیز را به دلیل نو بودن نمی شود، پذیرفت؛ کما اینکه هیچ چیزی را صرفاً به دلیل قدمت نه می شود پذیرفت و نه می شود رد کرد. نه نو بودن دلیل خوبی یا بدی است و نه قدمت دلیل خوبی یا بدی است. مقیاس خوبی و بدی نو بودن و قدیمی بودن نیست».[5] سخن مولا علی(ع) را حسن ختام کلام می آوریم که فرمود: «للحق دوله و للباطل جوله؛[6] حق دولت و دوام دارد و باطل جولان و نمایش.». «الحق جدید و إن طالت علیه الایّام و الباطل مخذول و ان نصره اقوام؛[7] حق نو و تازه است، گر چه روزگاران بر آن بگذرد و باطل شکست خورده است، گر چه گروه هایی آن را یاری کنند».

نوآوری و شکوفایی نامی است که رهبر فرزانه انقلاب اسلامی برای سال جاری 1378ش برگزیدند. واژه نوآوری از ابعاد گوناگونی قابل بررسی است و در این زمینه، نکاتی باید مورد توجه قرار گیرد. 
نکته دهم: نوآوری در هدف و آرمان نهایی و قبله فرهنگی، امکان پذیر نیست. اهداف و آرمان ها، قطب نمای حاکم بر زندگی انسان ها از آغاز تا انجام است. نوآوری در راه ها و روش ها، نوآوری در ابزار ها و وسایل، نوآوری در انتخاب همراهان و کاروانیان. نوآوری در زمان حرکت و جایگاه استراحت همراهان است.
 
نوآوری در برنامه های بین راهی، نوآوری در انتخاب مدیر کاروان و رانندگان، نوآوری در تولید نقشه راهنما، نوآوری در میزان سرعت و انتخاب سفر زمینی و هوایی و دریایی است. این امور، همه از میدان های باز برای نوآوری است. هدف، حضور در کوی دوست و طواف خانه اوست. اما همراه با دیگر مسلمانان و مشارکت در همایش بزرگ امت اسلامی. قوانینی وجود دارد که حتماً باید آن را رعایت کنند و در حج به «جدال و فسوق و رفث» نپردازند، ولی انتخاب راه و مسیر و کاروان و همراهان با خود انسان است. نوآوری در مقصد و مقصود نیست، نوآوری در احکام و مناسک و قوانین نیست، نوآوری در راه ها و روش ها، نوآوری در ابزار ها و لباس ها و مرکب هاست، نوآوری در اقامتگاه ها و نوآوری در محمل ها و کجاوه ها و همپالکی ها و نوع پذیرایی در مسیر و مقصد است. قوانین الهی، جهت گیری الهی، و حدود و آداب حلال و حرام الهی تا روز قیامت تغییر ناپذیر است. اسلام خاتم ادیان است و پیامبر آخرین سفیر الهی، عقاید اسلامی، اخلاق اسلامی، فقه اسلامی، جایگاه تغییر و تبدیل و نوآوری نیست، نه چیزی می توان به دین الهی افزود و نه قانونی از قوانین الهی را می توان لغو کرد، امّا راه های شناخت اسلام را می توان سریع تر پیمود، در رشته های گوناگون معارف می توان نیرو های متخصص تربیت کرد، کارهای فردی را می توان جمعی انجام داد، در روش های تحقیق و تبلیغ و تدریس و اطلاع رسانی می توان نوآوری کرد، از دانش های جدید می توان در تبیین عقاید اسلامی بهره گرفت . فروع و مسائل جدید را می توان محور پژوهش و نگارش و تدریس قرار داد. برای خلأهای پژوهشی و آموزشی و اطلاع رسانی و تبلیغی می توان برنامه ریزی کرد.
 
بخش های زاید و تشریفاتی و غیر ضروری را از تمام گرایش های علمی می توان زدود.
 
در علوم انسانی، در علوم حوزوی در منطق، فلسفه و فقه و اصول در گرایش های هنری و علوم طبیعی و تجربی، زوایدی وجود دارد که کارشناسان شایسته و دلسوز می توانند به پیرایش آن اقدام کنند. نوآوری در روش تدریس، در روش اطلاع رسانی، در مدیریت محراب و منبر و تدوین متون، در گزینش و پذیرش و پرورش علمی و اخلاقی، فراوان جایگاه دارد. کمتر کسی همچون شهید فرهنگ اسلامی استاد مرتضی مطهری(قدس سره) حد و مرز بین نوآوری های ارزشی و نوآوری های انحرافی، نوگرایی مطلوب و منفور را مشخص کرده است.
 
استاد شهید در «ختم نبوت» چنین می گوید:
 
«مشکل عصر ما این است که بشر امروز کمتر توفیق می یابد میان این دو (پدیده های مولود علم و پدیده های مولود شهوت، خودخواهی و جاه طلبی و پول پرستی) تفکیک کند. یا جمود می ورزد و با کهنه پیمان می بندد و با هر چه نو است، مبارزه می کند و یا جهالت به خرج می دهد و هر پدیده نوظهوری را به نام مقتضیات زمان موجه می شمارد».[4]
 
در مورد دیگر می گوید:
 
«پدیده های هر زمان نو دو قسم است: ممکن است ناشی از یک ترقی و پیشرفت باشد و ممکن است ناشی از یک انحراف باشد. در همه زمان ها این دو امکان برای بشر وجود دارد و به عبارت دیگر هیچ چیز را به دلیل نو بودن نمی شود، پذیرفت؛ کما اینکه هیچ چیزی را صرفاً به دلیل قدمت نه می شود پذیرفت و نه می شود رد کرد. نه نو بودن دلیل خوبی یا بدی است و نه قدمت دلیل خوبی یا بدی است. مقیاس خوبی و بدی نو بودن و قدیمی بودن نیست».[5]
 
سخن مولا علی(ع) را حسن ختام کلام می آوریم که فرمود:
 
«للحق دوله و للباطل جوله؛[6] حق دولت و دوام دارد و باطل جولان و نمایش.».
 
«الحق جدید و إن طالت علیه الایّام و الباطل مخذول و ان نصره اقوام؛[7] حق نو و تازه است، گر چه روزگاران بر آن بگذرد و باطل شکست خورده است، گر چه گروه هایی آن را یاری کنند».

نوع:
منبع درج : پایگاه اطلاع رسانی حوزه