شنبه, ۱۹ فروردین ۱۳۹۶ ۱۲:۳۸ ۷۳
طبقه بندی: مقالات
چچ
آثار قناعت

آثار قناعت

قناعت انسان را از اینکه خود را در بدست آوردن آنچه قسمت او نیست به سختی و رنج بیاندازد نجات می دهد، تشویش و نگرانی را از او دور می کند و از دعوا و کشمکش درباره متاع بی ارزش دنیا جلوگیری می کند، از این رو انسان در پرتو قناعت آسایش می یابد .

1- عزت نفس:
 
طمع ذلت نفس را در پی دارد و آدمی را برده می کند، چنانکه امام علی علیه السلام فرمودند: «الطمع رق مؤبد; (10) طمع ورزی، بردگی همیشگی است .»
 
همچنین آن حضرت فرمودند: «ازری بنفسه من استشعر الطمع و رضی بالذل من کشف عن ضره و هانت علیه نفسه من امر علیها لسانه; (11) آنکه جان خود را با طمع ورزی بپوشاند خود را پست کرده است و آنکه راز سختیهای خود را آشکار سازد به خواری [خود] رضایت داده است و آنکه زبان خود را بر خود حاکم کند خود را بی ارزش کرده است .»
 
ولی شخص با برخورداری از قناعت و رضایت به آنچه دارد، از دیگران بی نیاز می شود و دست برای درخواست به سوی دیگری نمی گشاید . از این رو عزیز گشته، دچار ذلت نفس نخواهد شد .
2- برخورداری از حیات طیب:
 
حضرت علی علیه السلام در ذیل آیه شریفه «من عمل صالحا من ذکر او انثی و هو مؤمن فلنحیینه حیاه طیبه » (12) ; «هر مرد و زن مؤمنی که عمل صالح به جای آورد، او را به زندگی پاک و پاکیزه زنده می کنیم .» حیات طیبه را به قناعت تفسیر کرده (13) و فرموده اند: «القناعه اهنا عیش; (14) قناعت گواراترین نوع زندگی است .»
 
انسان قانع، شکرگزار آفریدگار متعال است و به روزی او بسنده می کند . از این رو هم عزت خود را در دنیا نگه می دارد و هم برای برخورداری از دنیا، دین خود را در معرض خطر کسب حرام قرار نمی دهد . و در نتیجه خدا نیز از عمل کم او راضی می شود و این سعادت آخرتی او است . (15)
3- توانایی بر انفاق مال:
 
انسان قانع از آنچه به دست می آورد، به حد نیاز استفاده می کند و از مازاد آن برای کمک به دیگران بهره مند می شود . مصرف گرایی مفرط موجب می شود که انسان از میان درآمدهای خود محلی برای انفاق نداشته باشد، اما قناعت و بسنده کردن به اندک و ضروریات دنیا موجب می شود که دست انسان برای بخشش به دیگران باز شود .
 
حضرت علی علیه السلام می فرماید: «ما احسن بالانسان ان یقنع بالقلیل و یجود بالجزیل (16) ; چقدر برای انسان نیکو است که به کم قناعت کند و زیادی را ببخشد .»
 
بر این اساس، قناعت باعث بهبود وضع فقیران و نیازمندان می شود و ضمن پرهیز از مصرف بیش از حد لازم، به گسترش رفاه عمومی می انجامد . انفاق فقط با تمکن مالی تحقق نمی یابد، بلکه مهم، قطع علاقه از مال است و این قطع علاقه، با ایجاد روحیه قناعت بدست می آید .
4- سلامت دین:
 
در پرتو طمع و حرص بر دنیا، نیازهای کاذب و زودگذر بر زندگی انسان چیره می شود و او را به خروج از مسیر اعتدال و دین مداری ترغیب می کند، قانون را زیر پا می گذارد و حق خدا و خلق خدا را مراعات نمی کند . اما انسان قانع دین خود را به متاع اندک دنیا نمی فروشد و خود را برای کسب مال و مقام و شهرت در مسیر حرام قرار نمی دهد .
 
حضرت علی علیه السلام می فرمایند: «اقنعوا بالقلیل من دنیاکم لسلامه دینکم، فان المؤمن البلغه الیسیره من الدنیا تقنعه (17) ; برای سلامت دین خود، به مقدار کم از دنیایتان قناعت کنید . به درستی که بهره مندی از مقداری اندک از دنیا، مؤمن را قانع می کند .»
5- زیبایی در کسب و کار:
 
انسان قانع در انتخاب کسب و کار از مسیر درست دور نمی شود و کار او سبب نادیده گرفتن حقوق عمومی نمی گردد . چون به اندک از دنیا راضی است، کار خود را اگر در مسیر خدا باشد زیبا می داند، به آن علاقه دارد و از این رو با کسب حلال عزت خود را بدست آورده و از درخواست و سؤال از دیگران بیزار است . حضرت علی علیه السلام می فرماید: «ثمره القناعه الاجمال فی المکتسب والعزوف عن الطلب (18) ; ثمره قناعت، زیبایی در کسب و کار و بیزاری از درخواست است .»
6- صلاح نفس:
 
انسانهای مؤمن همواره صلاح و درستی نفس خویش را می خواهند و به فرموده امام علی علیه السلام بهترین چیزی که انسان را برای صلاح و درستی نفس کمک می کند، قناعت است .
 
حضرت علی علیه السلام می فرماید: «اعون شی ء علی صلاح النفس القناعه (19) ; قناعت یاری کننده ترین چیز بر صلاح نفس است .»
 
آدمی بر اثر طمع و حرص، زیر بار هر ذلتی می رود و خود را می فروشد و حق را زیر پا می گذارد و بردگی هر متکبری را می پذیرد، ولی قناعت اراده او را تقویت می کند و با آن عزت نفس خود را باز می یابد .
7- آرامش و گشایش زندگی:
 
قناعت انسان را از اینکه خود را در بدست آوردن آنچه قسمت او نیست به سختی و رنج بیاندازد نجات می دهد، تشویش و نگرانی را از او دور می کند و از دعوا و کشمکش درباره متاع بی ارزش دنیا جلوگیری می کند، از این رو انسان در پرتو قناعت آسایش می یابد .
 
امام علی علیه السلام فرمودند: «من اقتصر علی بلغه الکفاف فقد انتظم الراحه و تبوا خفض الدعه . و الرغبه مفتاح النصب و مطیه التعب (20) ; آنکه به روزی کفاف بسنده کند، آسایش می یابد و در گشایش زندگی قرار می گیرد [. و طمع] و میل، کلید سختیها و مرکب مرارتهاست .»

نوع:
منبع درج : پایگاه اطلاع رسانی حوزه