پنجشنبه, ۰۷ بهمن ۱۳۹۵ ۱۰:۳۹ ۸۳
طبقه بندی: مقالات
چچ
شناخت طبیعت

شناخت طبیعت

علاّمه طباطبائی: «قدر هر موجود برای خدای تعالی در آن زمانی که آن را خلق می کند و وجودش ظاهر می گردد، معلوم است؛ پس هر موجودی قبل از وجودش، معلوم القدر و معین القدر است …».

 کلمه «قَدَر» در قرآن کریم به معانی مختلف بکار رفته است؛ امّا آنچه در این نوشتار منظور ماست معنای «مشیت باری تعالی» است، نه معانی دیگر. یک معنای علمی که برای همگان ـ خصوصاً جوانان عزیز ـ کاملاً قابل فهم باشد. با آوردن یکی از آیات شریفه و بیان مفسّر بزرگ قرآن، مرحوم علامه طباطبائی «ره» در ذیل آن به توضیح مقصود خویش می پردازیم:
علامه طباطبائی در تفسیر آیه مبارکه: «اِنّا کُلَّ شَیءً خَلَقناهُ بِقَدَرً». (سوره قمر، آیه 49) ـ که با توجه به حوصله خوانندگان، ما آن را به اختصار بیان می کنیم ـ می نویسد:
معنای آیه این است که: ما هر چیز را با مصاحبت «قَدَر» خلق کردیم و «قَدَر» هر چیز عبارت است از مقدار و حد هندسه آن؛ (یعنی طول و عرض و بقا و فنای آن چیز) که از آن تجاوز نمی کند. پس هر موجودی که در این عالم فرض کنیم و در نظر بگیریم، به وسیله قالب هایی از داخل و خارج، قالب گیری و اندازه گیری شده است، عرض، طول، شکل، قیافه و سایر احوال و افعالش مطابق و مناسب آن علل و شرایط قالب های خارجی می باشد».
پس «قَدَر» در تفسیر سنّتی به «هندسه اشیا» گفته می شود؛ امّا از دیدگاه علوم جدید، تفسیر «قَدَر» مانند معنای سنتی آن است، منتها با بیانی دیگر. در علوم جدید «قَدَر» عبارت است از: «شناخت قوانین طبیعت» یا به عبارت دیگر: «شناخت مشخّصات طبیعی اشیا» (یعنی شناخت فیزیکی، شیمیایی، بیولوژی، مکانیکی، اتمی، ژنتیکی و…) این معنا درباره تمام اشیای خلق شده در جهان هستی صادق است.
تمام قوانین علمی که در فیزیک، شیمی، بیولوژی و… که امروزه در دانشگاه های بزرگ دنیا تدریس می شود، چیزی نیست جز شناخت «قوانین» مربوط به نظام عالم که خداوند هنگام آفرینش هر چیز، آن نظام را در آن جاری ساخته است. این «قوانین نظام عالم» از دیدگاه علوم جدید، همان «قَدَر» مذکور در قرآن کریم است و علم چیزی جز شناخت قدر و شناخت خالق جهان نمی باشد و هیچ چیز در جهان هستی، بهتر از «قَدَر» ما را به خداوند تعالی آگاه نمی کند. از این رو، از قرن 16 میلادی که علوم جدید پایه گذاری شد و دانشمندان ملاحظه کردند که تمام وقایع جهان طبق قوانین معینی در جریان است، معتقدان به «خالق قادر» ـ خصوصاً در دو دهه اخیر ـ رو به تزاید گذارد و در اکثر کتب علمی ـ خصوصاً فیزیک و بیولوژی ـ بحث «خداوند یکتا و خالقِ قادرِ مطلق» مطرح شد. عدّه ای از دانشمندان مشهور که به معنای «قَدَر» موجودات بیشتر پی برده اند، از قدرت باری تعالی حیران شده و به حقّ می گویند: خداوندی هست؛ ولی علم هنوز به شناخت کامل او دست نیافته است. «لا یحیطُونَ بِهِ عِلماً». (سوره طه، آیه 11)
علوم جدید می گویند: تمام جهان مادّی و آنچه در آن هست ـ اعم از جماد و نبات و حیوان و انسان تا کرات و کهکشانها ـ همگی از 105 عنصر بسیط (و چند عنصر فرعی) و یا از ترکیبی از این عناصر بسیط ساخته شده اند. هر عنصری در جهان دارای مشخصات و خواصّ شیمیایی و فیزیکی و… مخصوص به خود است که به عبارت قرآنی، همان «قَدَر» آن عنصر است و هر عنصری همیشه از «قَدَر» خود پیروی می کند. 
مثلاً وقتی خداوند عنصر اکسیژن را که به صورت گاز است، خلق کرد، اول قدر آن را تعیین نمود؛ یعنی به عبارت سنّتی «جهازی» یا به عبارت علمی «فرمولی» برایش قرار داد و مقرّر داشت که در دل هر ذرّه ای از آن؛ (یعنی در داخل هر اتم از آن) چند پروتون و چند نوترون باشد و دور آنها چند الکترون بچرخد و مشخّص کرد که خواصّ فیزیکی و شیمیایی آن چگونه باشد. یا به عبارت سنتی: به وسیله همان جهاز او را به سوی آنچه تقدیر کرده، هدایت فرمود؛ پس هر موجودی به سوی آنچه برایش مقدّر شده و با هدایتی ربّانی و تکوینی در حرکت است. همچنین وقتی که خداوند عنصر آهن را که به صورت فلز جامد است، خلق کرد، سختی و مقاومت زیاد را در دل آن نهاد و وقتی عنصر جیوه را خلق کرد، آن را چنان نرم قرار داد که حالت مایع داشته باشد و هنگامی که عنصر نقره را خلق کرد، «قَدَر» آن را چنین قرار داد که اگر آن را صیقل دهیم، چنان آیینه ای می شود که خود را در آن خواهیم دید و این «قَدَر» فلز نقره است که خداوند در ذات نقره جای داده است. 
تمام این خواصّ و مشخّصات فیزیکی و شیمیایی، همان «قَدَر عناصر بسیط» است و این همان است که به قول علاّمه طباطبائی: «قدر هر موجود برای خدای تعالی در آن زمانی که آن را خلق می کند و وجودش ظاهر می گردد، معلوم است؛ پس هر موجودی قبل از وجودش، معلوم القدر و معین القدر است …». 
خداوند هنگام خلق «عناصر بسیط» و همگام با تعین «قَدَر» آنها، طرز ترکیب عناصر بسیط با یکدیگر و خلق «عناصر مرکب» را هم در دل آنها مشخّص و معین کرد؛ مثلاً اکسیژن به صورت گاز باشد و اگر یک واحد از آن با دو واحد از عنصر هیدروژن در شرایط خاصّی ترکیب شود، «آب» درست می شود که عنصری است مرکب و مایع.

نوع:
منبع درج : پایگاه اطلاع رسانی حوزه