شنبه, ۱۹ دی ۱۳۹۴ ۱۳:۵۳ ۶۶
طبقه بندی: دبیرخانه
چچ
هم سایه؛ خیلی دور، خیلی نزدیک

هم سایه؛ خیلی دور، خیلی نزدیک

یکی از پیامدهای زندگی شهری در مشهد، دور افتادن همسایه‌ها از یکدیگر است. همسایگانی که از نظر مکانی دیوار به دیوار هم هستند، اما به لحاظ قلبی و عاطفی، هرکدامشان کیلومترها از هم دورند. بنابراین توان درک احساسات هم را نیز ندارند.

زندگی در شهر، ماشینی است. نتیجه این ارتباطات، زندگی خشک و بی‌روح شهری است که مسئولیت‌پذیری به‌طور عجیبی با بی‌تعهدی هم معنا می‌شود.

در دین مبین اسلام و توصیه‌های مکرر قرآن کریم، همسایه‌داری بسیار متفاوت معرفی می‌شود تا جایی که همسایه‌ها حقوق و تکالیفی بر هم دارند. قرار گرفتن مراعات حق همسایه در کنار حق بندگی و نیکی به والدین، نشان از اهمّیت آن در منظر قرآن دارد.
ریشه بسیاری از مشکلات امروز محله و شهر در کم شدن روابط جمعی بین همسایگان، بین قوم و خویش‌ها، بین دوستان و آشنایان است. یکی از مهم‌ترین نیازهای امروز جامعه شهری، انجام مراودات، رفت‌وآمدها، نشست‌های صمیمی ‌و خانوادگی و... است. نزدیک‌ترین ارتباطات صمیمانه همچون همدلی کردن، احوالپرسی معمولی روزانه، خبرگیری و کمک کردن در مشکلات روزمره را می‌توان از همسایه آغاز کرد.

رسول خدا در مورد حق همسایه فرموده‌اند: «حق همسایه آن است که اگر برای خرج راه از شما درخواست کمک کرد، به او کمک کنید. اگر وام خواست، به او بپردازید. هرگاه تهی دست شد، از او دستگیری کنید. چنانچه خیری به او رسید، به او تبریک بگویید. هنگام بیماری، به عیادتش بروید. در مصیبت‌ها به او تسلیت بگویید. اگر مُرد، در تشییع جنازه‌اش حاضر شوید. بر ارتفاع خانه خود بدون موافقت او نیفزایید تا مانع وزش نسیم و جریان هوا نشود. هرگاه میوه‌ای خریدید، مقداری به او هدیه کنید و اگر مایل به این کار نبودید، آن را مخفیانه به منزل ببرید و دقت کنید که فرزندتان آن را از خانه بیرون نبرد که فرزند او ببیند و به خاطر آن بهانه‌گیری کند. با بوی غذای مطبوع خود، او را میازارید، مگر آنکه مقداری برایش بفرستید. »(بحارج6ص93)

کارشناسان اجتماعی معتقدند مسائل اجتماعی در جامعه بسیار پیچیده است که اگراین مسائل را ساده‌سازی کنیم، خواهیم دید چند آسیب اجتماعی امروز مشهد مقدس ریشه در کم‌رنگ شدن فرهنگ همسایه‌داری دارد! به نظر می‌رسد برای کاهش یا کنترل برخی از آسیب‌ها و ناهنجاری‌های اجتماعی باید به متون و نسخه‌های دینی و فرهنگ غنی اسلامی‌‌ایرانی خودمان رجوع کنیم. در مورد نسخه‌های غربی نیز اگرچه برخی از آن‌ها تجربه‌های ارزشمندی است، اما نجات‌بخش جامعه و شهری مذهبی همچون مشهد مقدس نیست.

همسایه‌داری آغازی برای تمرین زندگی سالم اجتماعی است و پاسخی به بسیاری از کمبودها در روابط اجتماعی سالم محسوب می‌شود. اگر همسایه‌های خوبی برای هم باشیم، امام جعفر صادق(ع) افزایش عمر و روزی را برای ما تضمین فرموده‌اند. چه خوب است از خودمان شروع کنیم و خوب‌تر آنکه احیا و تقویت فرهنگ همسایه‌داری می‌تواند یکی از مهم‌ترین سرفصل‌های کاری و برنامه‌ریزی‌های نهادها و سازمان‌های سیاست‌گذار مانند شورای فرهنگ عمومی‌و مجریان و دست‌اندرکاران فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی شهر بهشت باشد

نویسنده: ابراهیم مهدوی
نوع: