شنبه, ۰۹ آبان ۱۳۹۴ ۰۹:۵۸ ۷۲
طبقه بندی: دبیرخانه
چچ
توسعه پایداردستیابی به کیفیت مطلوب زندگی است

توسعه پایداردستیابی به کیفیت مطلوب زندگی است

اگر چه برپایه قانون تشکیل شوراهای اسلامی، شهرداری‌ها موظف به محله‌بندی، ناحیه‌بندی یا منطقه‌بندی شهرها برای توزیع مناسب خدمات‌رسانی شده‌اند، اما به نظر کارشناسان، در بیشتر موارد این تقسیمات با تقسیم‌بندی طرح‌های توسعه شهری و تقسیم‌بندی دیگر ادارات و نهادهای دست‌اندرکار در امور توسعه شهری، منطبق نبوده و نیست در حالی که دستیابی به معیارهایی برای باز‌تعریف محله با رویکرد توسعه پایدار از مهم‌ترین اهداف پژوهشی است که در یکصد و بیست و چهارمین جلسه هم‌اندیشی دفتر مطالعات فرهنگی و اجتماعی شهرداری مشهد مطرح شد.

 الگویی برای محله

طبق الگوی تقسیمات کالبدی در شهرسازی ایران، تعریفی از محله و مشخصات آن آمده است.
بر این پایه، محله کالبد سکونت و اشتغال 120 تا700‌خانوار تعریف شده است. البته دامنه نوسان شعاع دسترسی پیاده در محلات 375-300 متر است که معادل چهار تا پنج دقیقه پیاده‌روی است.

طبق الگوی تقسیمات کالبدی در شهرسازی ایران، عنصر شاخص فرهنگی در محله، مسجد است و دبستان هم الگوی شاخص آموزشی است. این درحالی است که در برنامه‌ریزی و طراحی محله، امنیت عبور و مرور دانش‌آموز دبستانی در هر محله الزامی ‌است. از سوی دیگر، برپایه الگوی یاد شده، هر محله با شبکه سواره‌روی دور محله‌ای از سایر محلات مجاور جدا و مستقل می‌‌شود.

عناصر تشکیل‌دهنده محله

عنصر آموزشی(دبستان):
همان‌طور که اشاره شد، مدرسه ابتدایی(دبستان) به عنوان شاخص آموزشی در محله شناخته می‌شود که ابعاد آن را کنترل می‌کند. بر این اساس مدرسه ابتدایی باید در موقعیتی قرار گیرد که امنیت عبور و مرور دانش‌آموزان ابتدایی حفظ شود و آن‌ها باید در عرض چهار تا پنج دقیقه پیاده‌روی به منزل یا به مدرسه برسند. این در حالی است که مدرسه ابتدایی باید در کنار گذر پیاده قرار داشته باشد و به گذر سواره نیز دسترسی داشته باشد.

عناصر توزیعی:
انواع کاربری‌های تجاری روزانه یا هفتگی، از عناصر توزیعی در هر محله محسوب می‌شود. واحدهای تجاری روزمره مواردی همچون سلمانی، دوزندگی، پینه‌دوزی، تعمیر، تاسیسات و لوازم منزل، قنادی و خشکبار، کتاب‌فروشی و لوازم‌التحریر،‌ خشکشویی، گل‌فروشی، کلید‌سازی، الکتریکی و تعمیر لوازم برقی، طباخی و کبابی، فالوده و آبمیوه و بستنی‌فروشی را دربر‌می‌گیرد.
بوستان محله‌ای که در کنار تاسیسات ورزشی محله قرار می‌گیرد و دارای کتابخانه کودک، کیوسک تنقلات و خدمات بهداشتی است، از دیگر عناصر توزیعی در محله تعریف می‌شود.

همچنین تاسیسات و زمین‌های ورزشی(12-7 ساله) شامل: استخر شنا(روباز)،‌ زمین کوچک فوتبال، زمین والیبال، بسکتبال و اتاقک رختکن که مجموعه‌ای از آن‌ها در کنار دبستان و پارک محله‌ای قرار می‌گیرد، از دیگر عناصر توزیعی در محله‌ها محسوب می‌شود.
علاوه بر این، وجود واحد پزشکی مستقل (‌پزشک عمومی، تزریقات و پانسمان، داروخانه) نیز به عنوان عناصر توزیعی یک محله شناخته می‌شود.

توسعه پایدار محله و شاخص‌های آن

اما سلمان آل‌حسن، از پژوهشگران مشهدی در حوزه شهرسازی، معتقد است که اندیشه محله پایدار در دل توسعه پایدار و مباحث مربوط به آن شکل می‌گیرد.
آن‌طور که این کارشناس ارشد شهرسازی می‌گوید، یک محله پایدار با در‌نظر‌گرفتن توان زیست‌محیطی، به نیاز‌های اقتصادی و اجتماعی ساکنانش پاسخ می‌گوید.

آل‌حسن با نقل قول از نظریات صاحب‌نظران عرصه شهرسازی می‌گوید که‌ توسعه پایدار در مقیاس محله به معنای ارتقای کیفیت زندگی در آن محله است که شامل همه ویژگی‌ها و اجزای زیست‌محیطی، فرهنگی، سیاسی، اداری، اجتماعی و اقتصادی بدون ایجاد مانعی برای نسل آینده است.

بر این اساس، پایداری نیازمند آن است که تصمیم‌گیری‌ها و فعالیت‌ها، منجر به سرمایه‌گذاری در ظرفیت‌های اجتماعی محلی شود تا از این طریق ضمن تقویت محله یا در شرایط ویژه، دست‌کم سرمایه‌های طبیعی، اجتماعی، انسانی یا اقتصادی را کاهش ندهد.
برپایه توضیحاتی که در پژوهش «بازتاب تئوری‌های نوین شهرسازی در باز‌تعریف مرز‌محله با رویکرد توسعه پایدار» ارائه می‌شود، دستیابی به محله پایدار با برنامه‌ریزی محقق می‌شود که این امر هم نیازمند آگاهی‌داشتن از الگوی پایدار واحد همسایگی است.
آل‌حسن با این حال توضیح می‌دهد که هدف نهایی توسعه پایدار بر دستیابی به سلامت، برابری و کیفیت مطلوب زندگی نسل‌های حال و آینده متمرکز می‌شود.

به گفته این کارشناس ارشد شهرسازی، بستر اصلی تعریف شکل پایدار محله توجه به نیازمندی‌های مختلف انسانی و زیست محیطی در مقیاس محله است.‌

این پژوهشگر توضیح می‌دهد که دستیابی به شکل پایدار محله در فرایندی برنامه‌ریزی شده، محتاج تحلیل درست از رابطه عناصر کلی تعیین‌کننده در شکل موجود محله از یک‌‌سو و همچنین توجه به اصول طراحی در آفرینش محله از سوی دیگر است و بر مبنای درک حاصل شده از این دو مقوله، معیارهای لازم برای دستیابی به الگوی پایدار محله نیز تدوین‌شدنی است.
ادامه دارد...

نوع:
منبع درج : روزنامه شهرآرا