سه شنبه, ۰۷ مهر ۱۳۹۴ ۱۳:۵۲ ۶۱
طبقه بندی: دبیرخانه
چچ
تقسیمات غیر‌استاندارد عامل ضعف در ارائه خدمات است

تقسیمات غیر‌استاندارد عامل ضعف در ارائه خدمات است

توسعه پایدار مفهومی است ‌که امروزه ابعادی فراتر از یک شعار پیدا کرده و تبدیل به یک هدف شده است. استفاده از مفهوم توسعه پایدار اگر چه در تمام مسائل جهان شکلی کاربردی به خود گرفته است، اما جایگاه آن در حوزه مدیریت شهری اهمیت فراوانی دارد.

امروزه در تمام برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌گذاری‌های کلان در عرصه‌های شهری توجه به رویکرد توسعه پایدار به عنوان یک نگاه قالب مطرح است و حتی چشم‌انداز توسعه شهرها نیز بر مبنای اجرایی شدن مفهوم توسعه پایدار تعریف می‌شود.
در اوایل سال‌های دهه ۱۹۷۰ بود که اصطلاح توسعه پایا درباره محیط و توسعه، به کار گرفته شد. از آن زمان سازمان‌های بین‌المللی که خواهان دستیابی به محیطی مناسب و مساعد برای توسعه سودمند بودند، نام خاص و ویژگی‌شان در راهبرد توسعه پایدار نمود یافت.
اما در دانش‌نامه آزاد ویکیپدیا آمده است که به کار بردن واژه «توسعه پایدار» پس از کنفرانس «ریودوژانیرو» و در سال ۱۹۹۲ در محافل علمی ‌فراگیر شد.

بر این اساس توسعه پایدار فرایندی تغییری است در استفاده از منابع، هدایت سرمایه‌گذاری‌ها، سمت‌گیری توسعه فن‌آوری و تغییری نهادی است که با نیازهای حال و آینده سازگار باشد.
توسعه پایدار که از دهه۱۹۹۰بر آن تاکید ویژه‌ای شده، جنبه‌ای از توسعه انسانی و در ارتباط با محیط زیست و نسل‌های آینده است. به نظر بسیاری از کارشناسان، هدف توسعه انسانی پرورش قابلیت‌های انسانی محسوب می‌شود و توسعه پایدار به عنوان یک فرایند که لازمه بهبود و پیشرفت است، اساس بهبود وضعیت و رفع کاستی‌های اجتماعی، فرهنگی جوامع پیشرفته‌ است.

از سوی دیگر بسیاری از صاحب‌نظران معتقدند که توسعه پایدار به عنوان موتور محرکه پیشرفت متعادل، متناسب و هماهنگ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تمام ‌جوامع و به ویژه کشورهای در حال توسعه است. بر این اساس توسعه پایدار سعی دارد به پنج نیاز اساسی تلفیق حفاظت و توسعه، تامین نیازهای اولیه زیستی انسان، دستیابی به عدالت اجتماعی، خودمختاری و تنوع فرهنگی و حفظ یگانگی اکولوژیکی پاسخ گوید.

البته در همایش بین‌المللی ریو در سال 2000 میلادی، توسعه پایدار به عنوان چشم‌اندازی مهم و جدید در مدیریت و سیاست‌گذاری عمومی ‌مطرح شد که تلاش می‌کند تا به شکل روشن‌تری نتایج آینده رفتارهای کنونی را مورد توجه قرار دهد.
اما ارائه تعریفی از توسعه پایدار تنها مقدمه‌ای برای ورود به موضوع اصلی گزارش صفحه فراسوست، به طوری که برگزاری یکصد و بیست و چهارمین جلسه هم‌اندیشی دفتر مطالعات فرهنگی و اجتماعی شهرداری مشهد، مجالی بود برای ارائه یکی از ابعاد این‌گونه توسعه در عرصه‌های شهری.

«بازتاب تئوری‌های نوین شهرسازی در باز تعریف مرز محله با رویکرد توسعه پایدار» عنوان پژوهشی است که به سفارش گروه مشاوران جوان شهرداری مشهد در یکصدوبیست وچهارمین جلسه هم‌اندیشی دفتر مطالعات شهرداری از سوی سلمان آل‌حسن، ارائه شد.
در این پژوهش که با بررسی دیدگاه‌ها و نظرات مختلف در مورد معیارهای تقسیم‌بندی شهر به محلات و همچنین معیارهای ایجاد و توسعه یک محله پایدار، مجموعه‌ای از اصول دانش شهرسازی برای رسیدن به یک محله‌بندی مطلوب مطرح می‌شود، به بررسی وضعیت محله‌های موجود در منطقه یک مشهد پرداخته می‌شود و در پی آن پیشنهادهایی برای رفع مشکلات ارائه می‌شود.

اما بنا بر اهمیت موضوع، پیش از ورود به بحث اصلی و ارائه گزارشی شامل نظر پژوهشگر و کارشناسان حاضر در این جلسه، بخش‌هایی از پژوهش«بازتاب تئوری‌های نوین شهرسازی در بازتعریف مرز محله با رویکرد توسعه پایدار» در این شماره از صفحه فراسو ارائه می‌شود. بخش دوم این گزارش در شماره بعدی فراسو، پاره‌ای از اظهارات کارشناسانی را بیان می‌کند که درباره همین موضوع به گفتگو پرداختند.

طبق اظهارات سلمان آل‌حسن، در یکصد و بیست و چهارمین جلسه هم‌اندیشی دفتر مطالعات فرهنگی و اجتماعی شهرداری مشهد، رشد فزاینده ابعاد شهرنشینی در چند دهه اخیر موجب شده است که مقوله شهر و شهرسازی معاصر، با چالش‌های نوینی روبه‌رو شود. اما به دلیل گستردگی ابعاد و تغییر در ماهیت مسائل شهری و پیچیدگی این مسائل، جامع‌نگری و توجه به ابعاد و جنبه‌های مختلف مسائل برای حل آن‌ها گریز‌ناپذیر است.

به گفته این کارشناس ارشد شهرسازی، پژوهش‌ها و مطالعات زیادی در دو دهه اخیر صورت گرفته که همه به نوعی سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و مدیریت شهری را از خردترین واحد‌، یعنی «محله» در شهر هدف قرار داده است.
وی معتقد است که پیدایش مفهومی‌چون محله‌، ریشه در زندگی گروهی مردم و ارتباطات اجتماعی آن‌ها دارد. با این حال محله، قلمرویی برای زندگی یک گروه است که در برگیرنده مفاهیمی ‌ارزشمند از زندگی اجتماعی است.

به گفته آل‌حسن، محله به عنوان کوچک‌ترین واحد تقسیمات شهری و سلول‌های تشکیل‌دهنده بافت شهری، در نظام برنامه‌ریزی شهری نقش ویژه و خاصی را ایفا می‌کند و اولین سطح مشارکت گروه‌های مختلف مردم نیز در آن اتفاق می‌افتد که بسیار ظریف و حساس است و از سویی موفقیت در این سطح از تحقیقات، کار دیگر سطوح را آسان می‌کند.
آن‌طور که این پژوهشگر می‌گوید، با در نظر داشتن این مؤلفه‌ها و اجرایی‌شدن این نگرش، تحول و تغییر در خور ملاحظه‌ای در اداره امور شهرها پدید خواهد آمد.

اجرایی شدن تفکر ناحیه محوری و محله محوری در شهر مشهد با هدف واگذاری امور محله به مردم و افزایش مشارکت‌های مردمی، ‌موضوعی است که آل‌حسن به آن اشاره می‌کند و با این حال به تقسیمات غیر‌استاندارد نواحی و محلات در طرح‌های توسعه شهری‌ می‌پردازد.

به گفته این پژوهشگر، تقسیم‌بندی غیر‌استاندارد نواحی و محله‌ها در شهری همچون مشهد، با تقسیم‌بندی طرح‌های توسعه شهری و تقسیم‌بندی ادارات و نهادهای دیگر دست‌اندرکار امور توسعه شهری منطبق نیست و در نتیجه بر خلاف اهداف توسعه پایدار، منجر به ضعف در ارائه خدمات شده است.

وی همچنین توضیح می‌دهد که تعاریف نهادها و سازمان‌ها از محله نیز با تعریفی که مردم از محلات دارند، در خور بررسی است.
آن طور که این پژوهشگر می‌گوید، در این تحقیق سعی شده با بررسی دیدگاه‌ها و نظرات مختلف در مورد معیارهای تقسیم‌بندی شهر به محلات و همچنین معیارهای ایجاد و توسعه یک محله پایدار‌، مجموعه‌ای از اصول علم شهرسازی برای رسیدن به یک محله‌بندی مطلوب و مناسب با شرایط محدود‌، مطابق با ویژگی‌های تاریخی و هویتی محله ایرانی و در راستای تقویت توسعه پایدار شهر ارائه شود.
وی از بررسی ویژگی‌های اصلی یک محله مسکونی و نظریه‌های موجود در این زمینه و همچنین بررسی الگوهای جدید مطرح شده در رابطه با توسعه محلات، به عنوان بخشی از اهداف پژوهش ارائه شده نام می‌برد.

البته استخراج و طبقه‌بندی معیارهای موثر بر پایداری محله‌های مسکونی، شناسایی اصول و معیارهای تقسیم‌بندی محلات بر اساس مبحث پایداری و بررسی و اصلاح محله‌بندی شهرداری منطقه یک مشهد بر طبق اصول استخراج شده، از دیگر مواردی است که به عنوان اهداف پژوهش ارائه شده مطرح است.
ادامه دارد...

نوع:
منبع درج : روزنامه شهرآرا