دوشنبه, ۲۶ مرداد ۱۳۹۴ ۱۳:۲۰ ۸۴۶
طبقه بندی: دبیرخانه
چچ
بهترین راه برای شناسایی مشکلات محله

بهترین راه برای شناسایی مشکلات محله

هم‌زمان با راه‌اندازی شورای اجتماعی محلات و تغییر و تحولاتی که در آن صورت گرفته است، مدیران شهری و دست‌اندرکاران این شوراهای محلی رسالت اصلی آن را تدقیق کرده و بدان افزوده‌اند یا آن را اصلاح کرده‌اند.

بدین صورت که رسالت اصلی شورای اجتماعی محلات را کنکاش در آسیب‌ها، مشکلات و مسائل شهری و ارائه راهکارهای خاص محلات دانسته‌اند. در این رابطه به نظر می‌رسد، کلان‌نگری و خروج از مسائل پیش‌پاافتاده در روند اجرایی شورای اجتماعی محلات از دغدغه‌های اصلی مدیران شهری است.

همه می‌خواهند شورای اجتماعی محلات به معضل انجمن‌های شورایاری محلات دچار نشود و بتواند دوام پیداکند و مشکلات بیشتری از شهر را با مشارکت شهروندان حل کند.
مسئله اصلی این است که شورای اجتماعی محلات تا چه اندازه می‌تواند مشارکت مردم را در امور اجتماعی و فرهنگی شهر ارتقا دهد و از سنگینی مسئولیت‌های روی دوش شهرداری و مدیران شهری بکاهد. این شوراها با توجه به نیازهای محلات در بخش‌های مختلف بهداشتی، امنیتی، اجتماعی و .. . شروع به کار کرده است و اکنون زمان آن است که از خود، از مدیران شهری و از اعضای شورای اجتماعی محلات بپرسیم که چه کرده‌اند، چه می‌کنند و چه خواهند کرد؟ اکنون زمان آن رسیده است که افراد توانمند را شناسایی کنیم و همچنین به شهروندان محلات رجوع کنیم و اثربخش‌بودن این شورا را جویا شویم.

برای شناخت حیطه وظایف اصلی اعضا، اثربخش‌بودن فعالیت‌ها و آینده این شورا باید به مسئله آموزش و پژوهش و ارتباط آن با شورای اجتماعی محلات رجوع شود. ارزیابی عملکرد شورای اجتماعی محلات و بررسی برنامه‌های این شورا به میزان آشنایی مدیران و اعضای این شورا و رویکرد آن‌ها در چگونگی رفع مشکلات شهری منوط است. بنابراین، دوام این شورا به آموزش‌های پیش از موعد، حین ایفای وظایف و همچنین گردآوری کل و جزء مسائل شهری است که در نوشتار پیش‌رو دو موضوع به صورت جداگانه بررسی می‌شود؛ نخست موضوع «آموزش» و پس از آن موضوع «پژوهش».

در رابطه با موضوع آموزش به نظر می‌رسد که فرآیند اهمیت و توانایی آن، در بین اعضا و مدیریت شهری درک و به آن عمل شود.
باید اعضایی که خواهان تصدی امور در شورای اجتماعی محلات هستند به روش‌های مختلف آموزش ببینند؛ آموزش به صورت مکتوب(کتاب، بروشور، نشریه و .. .)، شنیداری و دیداری(فیلم، سخنرانی و .. .) یا می‌شود کارگاه، همایش و جلسات هم‌اندیشی و مواردی از این نوع صورت گیرد و در این مسیر از ظرفیت‌های آموزشی دانشگاه‌ها و نخبگان شهری هم استفاده شود.

پس از آموزش است که می‌توان گفت مرحله توانش یا توانمندی اعضا صورت گرفته و در نهایت آن‌ها می‌توانند به مرحله نهایی یعنی «عمل» سوق داده شوند. بدون آموزش نمی‌توان انتظار چندانی از اعضا داشت و متأسفانه اعمال سلیقه‌های شخصی، انحراف از رسالت اصلی و کژکارکردی شورا را شاهد خواهیم بود. به بیان دیگر آموزش اعضای شورای اجتماعی محلات در پاسخ به چند سؤال ساده است که رسالت اصلی و فرعی شورای اجتماعی محلات چیست؟ فرآیند دریافت، اولویت‌بندی و وارسی مشکلات محله چگونه باید باشد؟ چه راهکارهایی می‌توانید در برخورد با مشکلات و مسائل محله ارائه دهید؟ با عضویت خود می‌خواهید چه کاری برای محله انجام دهید؟ چگونه مشارکت شهروندان را ارتقا می‌دهید؟ چگونه مدیریت مراکز اجتماعی و فرهنگی محلات را برعهده می‌گیرید؟ چگونه بر ارگان‌های شهری نظارت می‌کنید؟ و چند سؤال دیگر.

به نظر می‌رسد آموزش که آن را فرآیند هدایت و جهت‎دهی عمدی تجربه‌های انسانی دانسته‌اند، مسئله اصلی در راستای نیل به اهداف متعالی شورای اجتماعی محلات است، اما مسئله‌ای که آن را تکمیل می‌کند، موضوع پژوهش و تحقیق است.
پژوهش و تحقیق در بدنه شهر و در حیطه محلات شهری موضوعی است که امروزه برای بسیاری از مدیران شهری سرلوحه قرار گرفته است و آن را نیاز فرهنگی و اجتماعی شهر دانسته‌اند. پژوهش به اعضای شورای اجتماعی محلات کمک خواهد کرد تا مشکلات محله خود را بهتر بشناسند و میزان و شدت آن را ارزیابی کنند. پژوهش به مدیران شهری کمک خواهد کرد تا راهکارهای بومی‌را در حل مشکلات محلی شناسایی کنند. در یک جمله پژوهش کمک خواهد کرد مدیریت شهری با استفاده از شورای اجتماعی محلات هر چه بیشتر به دیدگاه‌های مردم نزدیک شود و احساس مردم را از مسائل، مشکلات و آسیب‌های محلات، به روشنی مشخص کند.
اکنون شهر مشهد دارای 156 محله است و اگر بخواهیم مسائل کالبدی، فرهنگی، اجتماعی، جرم‌شناسی و .. . را دخیل کنیم. این دسته بندی متفاوت خواهد بود اما با توجه به روش‌های متنوع پژوهشی می‌توان بخشی از حیطه کاری شورای اجتماعی محلات را به پژوهش در ماهیت مشکلات و مسائل خاص محله اختصاص داد.

همچنین می‌توان در این زمینه از روش‌هایی چون نظرسنجی از مردم، مشاهده‌های موضوعی، مصاحبه با نخبگان محلات، داده‌کاوی در آمار مراکز شهری همچون بهزیستی، کلانتری‌ها و .. . سود جست و اولویت اصلی مشکلات و دغدغه‌های مردم را شناسایی و در حین اجرا راهکارها و سناریوهای جبرانی را نیز دریافت کرد.

سخن پایانی اینکه، آموزش اعضای شورای اجتماعی محلات در دو بخش اعضای مردمی‌و شهرداری به صورت اختصاصی و کاربردی می‌تواند از بروز آسیب‌های جدی در بدنه شورا بکاهد و بر توانمندی‌ها و قابلیت‌های آن بیفزاید. از سوی دیگر پژوهش کمک خواهد کرد، اعضای شورای اجتماعی محلات با دیدی بازتر و خاطری آسوده‌تر به مشکلات مهم محله خود بپردازند و با رفع آن‌ها ضمن افزایش رضایت شهروندان، زمینه مشارکت بیشتر آن‌ها را فراهم کنند.


*کارشناس ارشد پژوهشگری علوم اجتماعی

نویسنده: * حمید مسعودی
نوع: