یکشنبه, ۱۱ مرداد ۱۳۹۴ ۱۱:۲۱ ۸۳
طبقه بندی: دبیرخانه
چچ
نشست های خانوادگی؛ بستری مناسب برای تمرین مشارکت اجتماعی

نشست های خانوادگی؛ بستری مناسب برای تمرین مشارکت اجتماعی

هم زمان با تحولات جوامع فعالیت ‏های بشری نیز روز به روز گسترده‏ تر و متنوع‏ تر شده و به این‏ ترتیب زمینه ‏های لازم برای ایجاد ارتباطات بیش‏تر بین افراد جامعه افزایش یافته است.

پیش گفتار:
هم زمان با تحولات جوامع فعالیت‏های بشری نیز روز به روز گسترده‏ تر و متنوع‏ تر شده و به این‏ ترتیب زمینه‏های لازم برای ایجاد ارتباطات بیش‏تر بین افراد جامعه افزایش یافته است.این امر موجب‏ شده است که برقراری ارتباط و مشارکت در کارها به عنوان یکی از ضروری ترین پدیده‏ های زندگی‏ امروز محسوب گردد و حتی بهره‏ گیری از آن در اجرای فعالیت‏ ها عامل مهمی برای ارتقای سطح رفاه‏ و آسایش عمومی قلمداد شود.اما لازمه​ی فعالیت گروهی فراهم ساختن بستر مشارکتی مورد نیاز از جمله‏ سازگاری روانی،عاطفی و فکری فرد با جمع است.هم‏چنین ایجاد مهارت‏​های لازم در افراد به منظور شرکت آنان در یک فعالیت گروهی مسئله ‏ای با اهمیت به شمار می‏ رود در انجام یک فعالیت گروهی‏ لزوما هر فرد با اشخاص دیگر ارتباط پیدا می ‏کند،بنابراین نحوه و نوع نگرش اشخاص و تجارب قلبی‏ آنان در این زمینه نکته​ی قابل توجهی است که می‏تواند موفقیت یا عدم موفقیت یک فعالیت اجتماعی را رقم بزند به راستی چگونه می​‏توان قدرت ارتباطی افراد را افزایش داد و تمایل لازم برای انجام امور به‏ طور مشارکتی را در آنان به وجود آورد؟برای پاسخ به این پرسش از ابزار ارتباطات جدید و سایت‏​های‏ اینتزنتی استفاده شده است.
معرفی سایت اینترنتی
یکی از سایت‏های اینترنتی‏ مناسب برای اولیا سایتی است که‏ نظریات مؤسسه‏ای به نام‏ FAMILY EDUCATION CENTER «مرکز آموزش خانواده»را بیان می‏کند.این مرکز در سال 1975 به منظور یاری رساندن به‏ افراد،خانواده‏ها و سازمان‏ها در جهت‏ توسعه​ی آموزش عملی و مهارت‏های لازم‏ به آنان و تقویت روابط خانوادگی، راه‏اندازی شده و توسط آقای‏"دیوید هولبرت‏"1و همسرش،خانم‏"شری‏ فاینران‏"2اداره می‏​شود.
نکته ی  جالب در خصوص این مرکز این است که مسئولان آن ادعا می‏کنند آن‏چه در ارتباط با خانواده آموزش‏ می‏دهند در زندگی خودشان نیز مراعات‏ می ‏کنند.آنان معتقدند که همسران، نیازمند آموزش و یادگیری به منظور ایجاد و پرورش ارتباط فی ما بین و مهارت آموزی‏ در این زمینه​اند.
یکی از موضوعات مورد علاقه​ی مرکز فوق ارتباطات و نشست‏ های خانوادگی‏ است و مسئولان آن معتقدند فقدان‏ ارتباطات اساسی یکی از عوامل‏ مشکل آفرین در خانواده‏ هاست که برای‏ برطرف کردن آن از شیوه ‏هایی تحت‏ عنوان نشست‏های خانوادگی‏ (FAMILY MEETINGS) می‏ توان بهره‏ گرفت.نشست‏های خانوادگی راهی منظم‏ و منطقی برای انجام بحث‏ های ناشی از ارتباط اعضای خانواده،پشتیبانی مشترک‏ و دست‏یابی به روش‏هایی برای رسیدن‏ به توافق است.روش«نشست‏های‏ خانوادگی»در بردارندهء نکاتی از قبیل‏ چرایی نشست‏های خانوادگی،چگونگی‏ انجام آن و نحوهء بهره برداری از این برنامه‏ است.
ضرورت نشست‏های‏ خانوادگی
در حال حاضر مشغله‏های خانواده‏ بسیار زیادتر شده و اوقات فراغت خانواده‏ به نسبت سال‏های قبل بسیار کم شده‏ است.خانواده‏ها از هر نظر و از هر طریقی‏ مسئولیت‏های آنان افزایش یافته است.در اکثر خانواده‏ها نیز به رغم آن‏که پدر مؤثرترین عضو خانواده محسوب‏ می‏گردد،اما به علل مختلف از جمله‏ تأمین معاش و تبعات ناشی از زندگی در جوامع شهری،کم‏تر در منزل حضور دارد. این در شرایطی است که خانواده‏ها بیش‏ از هر زمان دیگر نیازمند همفکری و همراهی اعضای خودند.یکی از اقدامات‏ بسیار مؤثری که می‏تواند در این زمینه به‏ خانواده‏ها کمک کند و مهارت‏های آنان را در ارتباط با دیگران افزایش دهد،برگزاری‏ نشست‏های خانوادگی است.این‏ نشست‏ها اعضای خانواده را در مسیری‏ مشخص به هم نزدیک می‏کند و موجبات‏ دلگرمی و تشویق افراد را فراهم می‏سازد. نشست‏های خانوادگی بهترین فرصتی‏ است که والدین می ‏توانند به همراه‏ فرزندانشان دور هم جمع شده،درباره​ی مسائل خانواده به‏ طور جدی شروع به‏ صحبت کنند.

اهداف نشست‏های‏ خانوادگی
جلسات خانوادگی اهداف بسیار ساده‏ای دارد.این اهداف متناسب با وضعیت و موقعیت هر خانواده و نیز شرایط و موقعیت زندگی افراد قابل تعدیل‏ و انعطاف یا تغییر است.اما در هر حال‏ تبادل نظر در خصوص مشکلات مبتلا به‏ خانواده و یافتن راه حلی برای آن‏ها از اهم‏ اهداف این نشست‏هاست.هم‏چنین هر اقدام خانوادگی که مستلزم فعالیت و حضور کلیهء اعضا یا اکثر آنان باشد،از جمله اهداف نشست‏های خانوادگی به‏ شمار می‏ رود.

شرایط برگزاری‏ نشست‏های خانوادگی
برای موفقیت بیش‏تر نشست‏های‏ خانوادگی باید موارد زیر رعایت شود:
1-جلسات و نشست‏های خانوادگی‏ باید به‏طور منظم و مرتب و در ساعت و روزهای خاصی از هفته تشکیل شود و به‏ مدت 5/1 ساعت ادامه یابد.این جلسات‏ باید به تصمیم‏گیری خاصی در مورد موضوع مبتلا به خانواده منجر شود و از کوچک‏ترین تا بزرگ‏ترین عضو خانواده‏ در آن حضور داشته باشند.
«در حال حاضر مشغله‏ های‏ خانواده بسیار زیادتر شده و خانواده‏ ها از هر نظر تحت فشار بیش‏تری‏ قرار دارند.پدر که مؤثرترین عضو خانواده محسوب می‏ گردد،به علل‏ مختلف،کم‏تر در منزل حضور دارد.این‏ در شرایطی است که خانواده‏ ها بیش از هر زمان دیگر نیازمند همفکری و همراهی اعضای خودند.»
2-حتی اگر کوچک‏ترین عضو خانواده حضور نداشته باشد،نشست‏ خانوادگی را باید به تأخیر انداخت.این امر بسیار مهم است و بهتر است که همهء اعضا در نشست حاضر باشند.
3-موضوع جلسه باید از بین مسائل‏ مبتلا به خانواده انتخاب شود یا موردی‏ باشد که کلیهء اعضا از آن گله‏ مندند. موضوع جلسه می ‏تواند شامل مواردی‏ باشد که اکثر اعضای خانواده قصد
دست‏یابی به آن را دارند و می‏خواهند در آن زمینه موفق شوند.
4-برنامهء جلسات باید برای تمام‏ اعضای خانواده نشاط انگیز باشد.به‏ همین جهت داشتن فهرستی از فعالیت‏های خانوادگی موجب می‏شود تا این برنامه‏ریزی مؤثرتر باشد.
5-راه حل مسائل همواره از طریق‏ هم اندیشی انتخاب گردد و تلاش شود حتی الامکان موافقت عمومی حاصل‏ آید،زیرا در این صورت حکم و فرمان‏ والدین تعدیل یافته،در برخی از موارد متوقف می‏شود.

فواید نشست‏های‏ خانوادگی
یکی از مشکلاتی که اعضای‏ خانواده در جهت ایجاد ارتباط مؤثر با آن‏ مواجه‏اند،عدم حضور و شرکت اعضای‏ خانواده در گفت‏وشنودهای خانوادگی‏ است.این در شرایطی است که مسائل‏ زیادی در زندگی خانوادگی بروز می‏کند که یافتن راه حلی به منظور مرتفع‏ ساختن آن‏ها نیازمند بررسی و تبادل نظر در یک نشست صمیمی است تا در در جریان جلسه،والدین‏ مسلط بر تصمیمات متخذه‏ نیستند و رأی خود را نباید بر جلسات تحمیل کنند تا همهء عقاید و نظریات‏ مطرح و بیان شوند.
فضایی مسالمت آمیز راه حل‏های اساسی‏ و اصولی برای آن مسائل یافت شود،به‏ ویژه آن‏که مسائلی از قبیل:عدم توسعه‏ و پایداری خانواده،عدم اتخاذ تصمیم در مورد مسائل خانواده،مسائل احساسی و عاطفی خانوادگی،ناراحتی‏های روحی و روانی اعضای خانواده و در برخی از موارد اعتیاد به سیگار و مواد مخدر از جمله‏ مشکلاتی است که صرفا باهم اندیشی‏ اعضای خانواده قابل رسیدگی است.
حسن بزرگ این جلسات آن است‏ که تصمیم‏ها متناسب با موقعیت و توان‏ خانواده اتخاذ می‏گردد و چون کلیهء اعضا در اتخاذ تصمیم مشارکت دارندء تحقق‏ آن نیز تلاش خواهند کرد.
چه کسی مسئول اداره‏ کردن نشست‏های خانوادگی‏ است؟
نشست‏های خانوادگی یک نقطهء عطف در زندگی خانوادگی و دارای‏ جریان عمل بسیار مقتدرانه‏ای است. والدین و فرزندان رفتار یکدیگر را با احترام نظارت می‏کنند.در جریان جلسه‏ والدین مسلط بر تصمیمات متخذه‏ نیستند و رأی خود را نباید بر جلسات‏ تحمیل کنند تا همهء عقاید و نظریات‏ مطرح و بیان شوند.این نشست‏ها به‏ وسیله​ی یکی از والدین یا فرزندان اداره‏ می ‏شود و دیگر اعضای خانواده به ‏طور فعال در مباحث شرکت کرده،تصمیمات‏ اتخاذ شده را ثبت می‏ کنند.

ارتباط خوب اعضای‏ خانواده در نشست
بهترین ارتباط،مستلزم تمایل به‏ شنیدن مطالب و پاسخ دادن است. دریافت مطالب بدون تفسیر و دخل و تصرف و تأیید کردن کلیه​ی مطالبی که‏ ارائه می‏گردد،بدون حاشا کردن‏ موضوعات واقعی و ارئهء پاسخ لازم، نشان دهندهء پذیرش عقاید و درک نظر تک تک اعضای خانواده است.در این‏ میان ارتباط خوب باید به خواست و دغدغهء مشترک اعضا مبدل گردد.ارتباط خوب نه تنها گفتار و کلمات،بلکه حالت‏ چهره،تن و لحن صدا،چگونگی ایما و اشارهء دست و حرکات سر را نیز در بر می‏گیرند.
نشست ‏های خانوادگی، بستری مناسب برای فعالیت‏ های‏ اجتماعی در جامعه​ی ما
الگوی FAMILY MEETINGS نه‏ تنها در جهت توان‏مند سازی اعضای‏ خانواده برای بررسی و حل مسائل‏ مبتلا به آنان توسط خودشان مفید و مؤثر است،بلکه به نظر می‏رسد در جامعهء ما می‏تواند بستر مناسبی برای آمادگی‏ بیش‏تر آحاد مردم در جهت انجام‏ فعالیت‏های اجتماعی باشد.نظر به این‏ که یکی از شرایط اصلی مشارکت آن‏ است که این امر برای افراد و گروه‏های‏ اجتماعی درونی شده باشد،بنابراین‏ ضرورت دارد که برای ایجاد انگیزه و رغبت برای همکاری گروهی،تحولاتی‏ از نظر اجتماعی،فرهنگی و سیاسی در جامعه صورت گیرد تا به نهادینه شدن‏ مشارکت کمک کند و موجب شود که‏ فعالیت جمعی به صورت خود جوش و قانون‏مند در جامعه رشد یابد. نشست‏های خانوادگی می‏تواند زمینه‏های لازم برای مشارکت بهتر اعضای خانواده را فراهم آورده،اصول‏ مشارکت را در خانه گسترش دهد.زیرا شرکت در نشست‏های خانوادگی باعث‏ می‏شود اعضای خانواده،به ویژه‏ کودکان،در انجام کارهای خانواده سهیم‏ شوند و شرکت در تصمیم‏گیری‏ها پندار مثبتی در آنان به وجود آورد.این‏ احساس،ضمن ایجاد تفاهم و انسجام در خانواده تقویت‏ کنندهء رفتار اجتماعی و
مشارکتی هر فرد در انجام فعالیت ‏های‏ جمعی و گروهی به شمار می‏ رود،زیرا فرد هر اندازه در تصمیم ‏گیری بیش‏تر مداخله‏ داشته باشد به همان میزان نیز آمادگی‏ نشست‏ های خانوادگی آمادگی‏ روانی لازم به منظور مشارکت‏ در فعالیت مشارکتی را در اعضای‏ خانواده به وجود می ‏آورد و موجب‏ می‏شود که تمایل شخصی‏ برای دخالت در انجام‏ کار گروهی نضج یابد.

آمادگی برای مشارکت
در جوامع بشری روابط اجتماعی‏ یکی از اساسی‏ترین اشکال مشارکت‏ محسوب می‏گردد و به همین جهت کسب‏ مهارت‏های لازم برای گسترش این‏ روابط برای اعضای جامعه ضرورتی‏ اجتناب ناپذیر است.

در این میان آمادگی روانی برای‏ برقراری روابط اجتماعی از اهمیت بسزایی‏ برخوردار است.در این خصوص برخی از صاحب نظران معتقدند که:

«جنبهء روان شناختی در همهء انواع‏ مشارکت مستقیم و غیر مستقیم مستتر است.بعدی از مشارکت به جنبه‏های‏ روانی انسان مشارکت‏کننده ربط دارد. انسانی که در کاری خود را سهیم بداند،به‏ ویژه اگر در تصمیم‏گیری شرکت کند، «خود»او رشد و تکامل می‏یابد،پنداری‏ که شخص از خود پیدا می‏کند،پنداری‏ مثبت است و در نتیجه تقویت‏کنندهء رفتار اجتماعی و مشارکتی وی خواهد بود.وقتی‏ که انسانی خود را همراه و همکار دیگران‏ احساس می‏کند و میان علاقه‏های فردی‏ و جمعی وجوه اشتراکی می‏یابد،این‏ احساس مشترک شخص را مسئول بار می‏آورد.»(قاسمی پویا،1380،صفحهء 31 و 30)

به این ترتیب می‏توان گفت که‏ نشست‏های خانوادگی آمادگی روانی لازم‏ به منظور شرکت در فعالیت مشارکتی را در اعضای خانواده به وجود می‏آورد و موجب‏ می‏شود که تمایل شخصی برای دخالت‏ در انجام کار گروهی نضج یابد. نشست‏های خانوادگی،زمینه‏های لازم‏ برای حمایت از انجام فعالیت گروهی را نیز فراهم می‏سازد.

یکی دیگر از عواملی که کمک‏ می‏کند تا افراد امور را به‏طور مشارکتی به‏ انجام برسانند،آمادگی فکری آنان است. درگیری ذهنی موجب می‏شود تا شخص‏ تصویر روشنی از فعالیت جمعی و نقش‏ خود در اجرای آن داشته باشد و مقاومت‏ کم‏تری در برابر حضور دیگران در انجام‏ فعالیت‏ها ابراز کند و حتی حضور آنان را همچون فعالیت خودش برای تحقق امور لازم بداند.در حقیقت نشست‏های‏ خانوادگی تضمین‏کنندهء موفقیت اشخاص‏ در اجاری امور به‏طور مشارکتی است.

نتیجه ‏گیری و پیش‏نهاد

اعضای خانواده ارتباطات تنگاتنگی‏ با یکدیگر و با جامعه دارند.به همین جهت‏ مشکل هریک از آنان خواسته یا ناخواسته‏ همهء اعضای خانواده را درگیر خواهد کرد. از طرف دیگر خانواده برای رویارویی با مسائل از توان‏مندی‏های زیادی برخوردار است که باید از آن‏ها به خوبی استفاده‏ کند.یکی از این توان‏مندی‏ها،نظام‏ خانوادگی است.اگر تدابیری اتخاذ شود که موضوعات خانوادگی توسط اعضای‏ آن بررسی شده،متناسب با موقعیت‏ خانواده تحت کنترل قرار گیرد،بیانگر آن‏ خواهد بود که کارایی نظام خانواده‏ افزایش یافته است.یکی از روش‏هایی که‏ در این جهت می‏تواند مورد استفاده قرار گیرد،"نشست‏های خانوادگی‏"است.

نشست‏های خانوادگی فرصت‏ مناسبی است تا ضمن بررسی معضلات‏ خانواده از تمام توان آن برای رفع‏ مشکلات بهره گرفته شود و بدین وسیله‏ با کسب تجارب لازم در فعالیت جمعی، آمادگی خوبی برای گسترش مشارکت در جامعه نیز پدید آید،زیرا فعالیت جمعی‏ نیازمند آمادگی روحی و روانی و فکری‏ است که باید زمینه‏های آن در همهء افراد ایجاد شود.به نظر می‏رسد رعایت اصول‏ مشارکت در خانه علاوه بر حل مشکلات‏ خانوادگی،بستر مناسبی برای گسترش‏ مشارکت در جامعه به وجود می‏آورد.

منبع اصلی این مقاله سایت www.noormags.com می باشد.
منابع:

-سایت اینترنتی:

-THE FAMILY EDUCATION CENTER INFO @ FAMILY EDUCATION CENTER.COM -قاسمی پویا،اقبال:مشارکت مردمی در آموزش و پرورش،انتشارات پژوهشکدهء تعلیم و تریت،تهران 1380.

پی‏نوشت‏ها:

(1)-. DAVID HULBURT

(2)-. SHERRY FINNERAN

نویسنده: ترجمه :وفادار - صداقت
نوع: