شنبه, ۰۶ تیر ۱۳۹۴ ۱۰:۰۷ ۷۷
طبقه بندی: دبیرخانه
چچ
مشورت ؛ راهی برای رستگاری جامعه

مشورت ؛ راهی برای رستگاری جامعه

به گفته کارشناسان دینی، با شورا، زندگی در مسیر صحیح و تعالی خود پیش می‌رود. شورا و مشورتی که در آن مصلحت و اندیشه در کنار هم قرار می‌گیرند و با اتکا به قرآن، عمل صحیح شکل می‌گیرد.

 در زندگی روزمره، بارها شاهد اعمال نادرست خود بوده‌ایم. با یک واکاوی می‌توان دریافت که کارهای شورایی به لحاظ ساختاری و شیوه عمل از چارچوب و اسلوب بهتری برخوردار است. در روایتی از حضرت رسول اکرم(ص) آمده است که: هیچ مردی با کسی مشورت نمی‌کند مگر آنکه به سوی رشد هدایت می‌شود.
در کتاب« نهج الفصاحه» نیز آمده است؛ دوراندیشی در این است که با صاحب نظر مشورت و مطابق گفته‌اش عمل کنی.


به شیرینی عسلِ در کندو
مشورت و شورا در لغت به «شارالعسل» تعبیر شده و به معنای بیرون آوردن عسل از کندو و به دست آوردن عسل ناب است. این لغت در اصطلاح به معنای به دست آوردن راه درست و متقن از طریق نظرخواهی از خردمندان است.
وجه تسمیه مشاوره این است که بهترین اندیشه و محکم‌ترین رای از طریق نظرخواهی و گفتگو با دیگران همچون عسل ناب استخراج‌شده از کندو، به دست می‌آید و هدایت و صلاح و خیرها و خوبی‌ها در پرتو آن تحصیل و موجب پیروزی می‌گردد.


مشورت؛ شراکت در عقل ها
اسلام بر منزلت شورا تأکید فراوان کرده است. آیات و روایات بی‌شماری بر این موضوع دلالت دارد که از جمله آن‌ها آیه شریفه 38 از سوره مبارکه شوراست. آنجا که می‌فرماید: «و آنان که امر خدا را طاعت و اجابت کردند و نماز برپا داشتند و کارشان را با مشورت یکدیگر انجام دادند و از آنچه روزی آن‌ها کردیم به فقیران اتفاق کردند». و آیه 159 سوره آل عمران در سفارش به پیامبر درباره اهل ایمان که می‌فرماید: «بر آنان ببخشای و برایشان آمرزش بطلب و در امور با ایشان مشورت کن و آنگاه که تصمیم گرفتی بر خدا توکل کن که خداوند توکل‌کنندگان را دوست دارد».
پیامبر و امامان معصوم (علیهم السلام) نیز بر انجام امور با مشورت و شورا تأکید داشته‌اند. از جمله حضرت علی(ع) که در باب شورا فرمان‌های بسیاری دارند و چنین فرموده‌اند: «من شاور الرجال شارکها فی عقولها» (کسی که با انسان‌های دیگر مشورت می‌کند در عقل‌های آنان شریک است)؛ در جایی دیگر نیز مشورت کردن را موجب دوری از استبداد دانسته و چنین بیان داشته‌اند: «انسان همین که خود را در سطح مشورت قرار داد از استبداد دور شده است».


جایگاه مشورت در قرآن کریم
آیین جامع اسلام نکته‌های اساسی و ارزشمندی را با هدف رشد جنبه‌های مادی و معنوی انسان پیشنهاد می‌کند. برای نمونه در قرآن کریم و روایت‌های رسیده از امامان(علیهم‌السلام) دانش و مهارت مشاوره با لطافت وجزئیات لازم به پیروان مکتب اسلام آموخته می‌شود.
در آیه 38 سوره شورا خداوند می‌فرماید: «الذین استجابوا لربهم و اقاموا ...»
خداوند در این آیه چهار ویژگی برای مومنان برشمرده است: لبیک به پروردگار، برپایی نماز، مشورت در کارها و انفاق از دارایی‌شان. از این آیه استفاده می‌شود که انسان مومن اهل مشورت است و در پیشرفت کارهایش، تنها به عقل و خرد خویش اکتفا نمی‌کند، بلکه از دیدگاه‌های دیگران نیز نهایت بهره را می‌برد.


سفارش اهل بیت(ع) به مشورت
تلاش در راستای برآوردن نیاز مردم، ویژگی اخلاقی پسندیده‌ای است که در آموزه‌های دین تاکید فراوانی بدان می‌شود. امام جعفرصادق(ع) به نقل از پیام آور رحمت می‌فرماید: «کسی که برای رفع نیاز برادر مومنش بکوشد، ولی او را نصیحت نکند به خدا و رسولش خیانت کرده است». از این روایت در می‌یابیم همه نمونه‌های یاری‌رسانی به هم‌نوعان، جنبه مادی ندارد؛ بلکه کمک‌های معنوی از جمله راهنمایی و هدایت آنان نیز ارزشمند و مهم است، به‌گونه‌ای که بی‌توجهی به نصیحت و راهنمایی کردن آن‌ها، خیانت به خدا و رسول(ص) خوانده می‌شود.


حضرت علی (ع) نیز در نامه ای تذکرآمیز، به محمد ابن ابی بکر نوشته بود: «و انصح المرء اذا استشارک» یعنی انسانی را که از تو مشاوره و نظر می‌خواهد، راهنمایی کن.


به فرموده پیامبر(ص) مردم جامعه ای که مشورت را سرلوحه کارهای خود قرار می‌دهند، سزاوار زندگی هستند.
«هرگاه زمامدارانتان از نیکان و ثروتمندان شما، بخشنده باشند و کارهایتان با مشورت انجام گیرد پس روی زمین ماندن شما بهتر از درون آن است. همچنین هرگاه فرمانروایانتان از اشراف و ثروتمندانتان بخیل باشند و امورتان با مشورت همراه نباشد، در چنین وضعی درون خاک بودن و مردن برای شما برتر از زندگی‌کردن روی خاک است».


امام سجاد(ع) نیز در بیان اهمیت مسئله مشورت در رساله حقوق خویش، برای مشاور و کسی که از انسان مشاوره می‌طلبد، حقوقی را در نظر گرفته و فرموده است: «حق مراجعه‌کننده برای مشورت این است که اگر می‌دانی پیشنهاد موثری برای او داری، با او در میان بگذاری و اگر نمی‌توانی راهنمایی‌اش کنی، او را به کسی که می‌داند ارجاع دهی».


از دیگر نشانه های اهمیت مشورت این است که در اسلام حتی به مشورت با دشمنان نیز سفارش شده است. امام علی(ع) می‌فرماید: «با دشمنانت مشورت کن تا از میزان دشمنی و هدف‌های آن‌ها آگاه شوی».


بدون مشورت جامعه در خطر است

علامه طباطبایی درباره آیه معروف شورا می‌گوید: در جمله «و امرهم شوری بینهم» به ویژگی مهم و بنیادی مومنان اهل رشد و عمل اشاره شده است؛ بدین صورت که آنان در به دست‌آوردن اندیشه صحیح و دیدگاه جامع و متقن به صاحبان عقل و اندیشه و خرد مراجعه می‌کنند و ضمن جمع‌آوری تمام دیدگاه‌ها، بهترین آن‌ها را گزینش و تبعیت می‌کنند و در واقع این آیه، با آیه «والذین یستمعون القول فیتبعون» نزدیک است و راه رسیدن به بهترین راه‌های موجود در هر عرصه‌ای برای دستیابی به واقعیت مشورت است؛ چراکه «و ماتشاور قوم الاو فقوا حسن ما فی ضمیر هم» هیچ قومی ‌در کارهای‌شان با یکدیگر مشورت نکردند مگر آنکه به بهترین راه‌های موجود دست یافتند. از دیدگاه پیامبر اسلام(ص)، بقای جامعه‌ای که سنت مشورت ندارد، در خطر است؛ چراکه نبود سنت مشورت در جامعه، شخصیت افراد را می‌کشد و رشد فرهنگ و اندیشه‌ها را متوقف می‌سازد. دراین‌باره پیامبر اعظم(ص) می‌فرماید: «مشورت دری در مقابل هجوم پشیمانی و مایه ایمنی از سرزنش است».

نویسنده: روزنامه شهرآرا 03/07/1391
نوع: