شنبه, ۰۶ تیر ۱۳۹۴ ۱۰:۰۶ ۷۱
طبقه بندی: دبیرخانه
چچ
محله اسلامی یا سکولار؟!

محله اسلامی یا سکولار؟!

در سالیان اخیر احیای محله های شهری در مادرشهرهای کشورهای غربی و توسعه یافته بعنوان یک ضرورت اجتماعی شناخته شده است و در این راستا گامهای محکم و مؤثری را برداشته اند.

اما به تبع آنها بسیاری از کشورهای جهان سوم در آسیا و آفریقا نیز در پی الگوبرداری از آنها برآمده اند تا رونقی به محله های شهری و در نتیجه سرو سامانی به زندگی در شهرهای  پرجمعیت و متراکم خود دهند . به گزارش "مشهدما"
احیای محله های شهری بخصوص در کلان شهرهای جهان و از جمله در کشور ما ، فی نفسه می تواند امری مطلوب و مفید باشد اما نکته ای که خطر غفلت از آن همواره وجود دارد این است که متولیان امر " محله سازی" که همواره گوشه چشمی به الگوگیری از تجربیات بظاهر موفق کشورهای غربی دارند ، در دام سیاستهای فکری-فرهنگی آنها گرفتار شوند و آثار و پیامدهای آن ضربات جبران ناپذیری را بر پیکره ی فرهنگی و اعتقادی جامعه وارد سازند کمااینکه در این سالیان اخیر ، بسیار شاهد بوده ایم.


یکی از مؤلفه های اساسی و بنیادی که بطور عام در اقدامات اجتماعی و از جمله امر احیای محله های شهری همواره مدنظر سیاستگذاران اجتماعی در غرب می باشد ، سکولاریزه نمودن و دین زدایی از زندگی روزمره افراد می باشد . بطوریکه  در برنامه ها و پروژهای مختلف شهری از جمله برنامه های فرهنگی- آموزشی ، اجتماعات محلی ، مبادلات اقتصادی و ... همواره بر سکولار بودن آنها تاکید می گردد . که این امر متاسفانه به عمد یا به سهو در برخی اقدامات سیاستگذاران شهری در جامعه خودمان نیز بچشم می خورد .


طبق تحقیقات صورت گرفته ، علاوه بر ساختار سیاسی(حکومت) و اقتصادی (بازار) ، یکی از مهمترین عوامل همبستگی در محله های قدیم شهرهای ایران ، عامل مذهب و نقش مساجد بوده است . اعتقادات و نوع مذهب افراد ، جزو هویت محله محسوب می شده است . مسجد ، حسینیه و تکیه ، از عوامل لاینفک و باعث انسجام اجتماعی در هر محله بوده است . هرچند امروزه تغییراتی در بافت فرهنگی و اعتقادی شهرها بوجود آمده اما عامل مذهب همچنان بعنوان یکی از اصیلترین و درونی ترین عوامل انسجام بومی در جامعه ی ما مطرح می باشد و این نکته ای است که از نظر سیاستگذاران محلی نباید مغفول بماند.


بطور خاص در شهر مشهد عامل مذهب ، مهمترین مؤلفه ی هویتی این شهر محسوب می گردد  و در نتیجه رویکرد قویتری را نسبت به این امر می طلبد . اما معضلات مختلفی این مسئله را تهدید می کند. یکی از این معضلات را می توان در کمرنگ شدن نقش مساجد و نهادهای مذهبی در محله ها برشمرد و این در حالیست که بر بازارهای شهر بعنوان یکی از اصلی ترین نمادهای اقتصادی روزبروز افزوده می شود . 
 با توجه به توسعه ی سریع بافت جدید شهر در سالیان اخیر ، یکی از مسایلی که هویت محلی و اجتماعی این مناطق جدید شهری و حتی بافت سنتی از آن رنج می برد ، کمبود و یا عدم وجود مساجد و بخصوص هیئات مذهبی فعال محلی می باشد که این خود ، یکی از دلایل کمرنگ شدن  عامل هویتی شهر مشهد در محله ها و بافتهای جدید می باشد .


علاوه بر این ، توجه ویژه به جنبه های مذهبی و اعتقادی در سایر مراکز عمومی از جمله مراکز فرهنگی ، آموزشی ، تفریحی و بخصوص بازارهای محلی از ابتدایی ترین نکاتی است که سیاستگذاران شهری و بخصوص شوراهای اجتماعی محلات برای تقویت و احیای هویت مذهبی محله های این شهر باید به آنها بپردازند . و همواره بخاطر داشته باشند که نادیده گرفتن سهوی یا عمدی عامل مذهب و الگوگیریهای کورکورانه از شهرسازی ها و محله سازی های سکولار ، مانند سالیان اخیر ، باعث خدشه دار شدن و آسیب های جدی بر شاکله ی هویتی این شهر و در نتیجه دوگانگی و بحران هویت فردی و اجتماعی خواهد شد .

نویسنده: صادقی
نوع: