شنبه, ۰۶ تیر ۱۳۹۴ ۱۰:۰۳ ۲۰۰
طبقه بندی: دبیرخانه
چچ
رسانه‌ی محلی، تبادل اطلاعات و مسجد محله

رسانه‌ی محلی، تبادل اطلاعات و مسجد محله

اهتمام به محلات؛ گامی در جهت تکوین هویت اسلامی شهر اگر توسعه‌ی متوازن شهر را ملزوم توسعه‌ی همه جانبه‌ی محلات بدانیم و به عبارتی محله را محور مدیریت در شهر به شمار آوریم، بی‌تردید نقش مردم در این میان بسیار مهم و تأثیرگذار خواهد بود.


 به گزارش "مشهدما" ؛ گسترش زندگی مبتنی بر ماشین و متعاقب آن توسعه‌ی افسار گسیخته‌ی شهر و شهرنشینی، ساختار و نحوه‌ی اداره شهرها را طی دهه‌های گذشته دچار تغییر کرده است و شاید بتوان بارزترین تأثیر این تغییر را بر هویت اسلامی شهرها دانست. در شهر اسلامی محله به عنوان یکی از ارکان شهر شناخته می‌شود؛ یعنی محلات در کنار بازار، مراکز حکومتی و مکان‌های مذهبی و عمومی، شهر را تشکیل می‌دهند. وضعیت محلات خود متأثر از عوامل فرهنگی، اقتصادی و محیطی است. هر چند وضعیت فعلی شهرها و محلات در کشور ما چندان با ویژگی‌های شهر اسلامی همخوانی ندارد، لیکن تکوین هویت اسلامی و بازخوانی و بازیابی ویژگی‌های آن جز با همراهی و مشارکت مردم در اداره محلات ممکن نیست.

همراهی مردم در اداره‌ی شهر از طریق مشارکت ایشان در اداره‌ی محلات
فقدان ارتباط مردم با مدیران شهر که شاید به قصور هر دو طرف بازگردد و همچنین عدم مشارکت ساکنان محلات در اداره و هویت‌بخشی به آن‌ها موجب شده است تا حس انفعال و عدم تعلق خاطر به محیط زندگی در شهروندان به‌وجود آید و این احساس، بی‌تفاوتی مردم نسبت به اداره‌ی شهر را به دنبال داشته است. از سوی دیگر اتخاذ تصمیم‌های مرتبط با اداره شهر از سوی مدیران ذی‌ربط، بدون در نظر گرفتن رأی و نیاز مردم به این وضعیت دامن زده است؛ لذا مشارکت مردم در تصمیم‌گیری برای محلات و حضور ایشان در صحنه مدیریت آن‌ها می‌تواند مقدمه‌ای برای تغییر این شرایط به شمار آید.

تبادل اطلاعات، لازمه‌ی مشارکت مردم در اداره¬ی محلات
فارغ از این‌که سازوکار مشارکت مردم در اداره‌ی محله‌ی خود به چه شکلی باشد، نیازمند ساختار و ابزاری برای تبادل اطلاعات است. این تبادل اطلاعات می‌تواند شامل انتقال مسائل و مشکلات محله از طریق مردم به مسؤولین، رساندن اطلاعات حوزه‌ی مدیریت محله به ساکنان آن، ارائه‌ی آموزش‌های شهروندی و... باشد. ابزارها و امکانات مختلفی را می‌توان برای این منظور برشمرد. در گذشته اجتماعات کوچک مردمی از قبیل جلسات مذهبی یا خانوادگی و ارتباطات نزدیک ساکنان یک محله تا حدودی این وظیفه را بر عهده داشته‌اند. هرچند امروز نیز چنین محافلی وجود دارند اما با توجه به آن‌چه در سطور گذشته به آن اشاره شد، این کارکرد آن‌ها کمابیش از بین رفته است. همچنین زندگی به شیوه‌ی جدید، مسائلی را به همراه داشته است که نیازمند بهره‌گیری از ابزارهای متناسب برای پرداختن به آن‌هاست. از جمله مسائلی که شهرنشینی نوین به دنبال داشته است، تشکیل محلاتی است که فاقد هویتی مشخصند. این مسأله از آن جهت قابل توجه است که بی‌هویتی محلات می‌تواند محوریت محله در اداره شهر را تحت‌الشعاع قرار دهد.

همبستگی اجتماعی مردم؛ مؤلفه‌ی اصلی هویت محلات
هر چند در گذشته اغلب، وجوه مشترکی از قبیل قومیت، نژاد، زبان و مذهب عامل تجمع و سکونت انسان‌ها پیرامون یکدیگر و تشکیل محلات و شهرها بوده است اما امروزه با توجه به اقتضائات سبک زندگی جدید، این قاعده معکوس شده و حضور و سکونت مجموعه‌ای از افراد در یک مکان، عامل اشتراک آنان به شمار می‌رود؛ لذا مجموعه‌ای که صرفا بر اساس حضور فیزیکی انسان‌ها در کنار یکدیگر تشکیل شده باشد، نیازمند هویتی است که باید برای آن تعریف شود. ارتباط ساکنین محله با یکدیگر به منظور رفع مشکلات و مسائل محله و اهالی آن، همبستگی اجتماعی آنان را به دنبال خواهد داشت و این گامی مهم در راه ایجاد هویت محله است. تجربه‌های موفقی در کشورهای مختلف جهان و حتی در کشور خودمان وجود دارد که طی آن، مسأله‌ی مشترک اهالی یک محله عامل انسجام و همبستگی آنان شده است. در کشور ما و خصوصا شهری مانند مشهد که شاخص‌های مذهبی در آن از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است، این انسجام و همبستگی می‌تواند دارای ابعاد جدی‌تری باشد. اینجاست که نقش مراکز مذهبی به‌ویژه مساجد، مهم جلوه می‌نماید. 

مسجد؛ مرکز تبادل اطلاعات
احساس نیازهای اغلب کاذب زندگی به سبک امروزی، ضرورت وجود فضاهای مختلف شهری از قبیل خانه‌های فرهنگ، مراکز ورزشی، تفریح‌گاه‌ها و... را برای استفاده‌ی شهروندان به دنبال داشته است. فارغ از اینکه آیا توزیع چنین فضاهایی متناسب با بافت جمعیتی هر منطقه و پاسخگوی اندیشه‌ی محله‌محوری هست یا نه، محوریت مسجد به عنوان مرکزی هویت‌بخش و با قابلیت‌های فراوان برای رفع نیازهای واقعی مردم امری اجتناب ناپذیر است، چه اولین گام برای نیل به شهر اسلامی نیز همین رویکرد است. از جمله کارکردهای مسجد در موضوع مورد بحث، می‌توان به قابلیت آن برای تجمع اهالی محله و مبادله‌ی اطلاعات و در حقیقت تحقق امر اطلاع‌رسانی اشاره کرد. توجه به مسجد در جهت رفع این نیاز، به عنوان یک نهاد مستقل و مردمی، باعث می‌شود تا ضرورت تبادل اطلاعات به رنگ و بوی سازمانی دچار نشود و تقدم منافع مردم بر اولویت‌های سازمان‌ها حفظ شود.

رسانه‌ی محلی؛ رابط مردم با مردم و مردم با مسؤولین
شاید بتوان در کنار مسجد وجود رسانه‌ای دیگر را نیز برای هماهنگی ارکان مدیریتی محله متصور بود. اگر فرض را بر آن بگیریم که رده‌های سازمان‌های مختلف در جهت مرکزیت بخشیدن به محله برای ارائه‌ی خدمات و رفع نیاز شهروندان متشکل شده‌اند و مردم نیاز ندارند تا برای رفع مسائل و مشکلات حداقلی خود مسافت زیادی را به نقاط مختلف شهر طی کنند، این رسانه‌ی محلی می‌تواند به عنوان رابطی میان مردم و مسؤولین این رده‌ها عمل نماید و ارتباطی دو سویه را موجب شود. همچنین این رسانه می‌تواند همان رده‌های سازمانی را در جهت ارائه‌ی خدمات به اهالی محله همسو سازد. در حقیقت این رسانه مطرح‌کننده‌ی مشکلات مردم و ارائه کننده‌ی راه حل آن‌ها از سوی مسؤولین و یا خود مردم خواهد بود. علاوه بر آن و در صورت نیاز این رسانه می‌تواند مردم را برای نیل به هدفی خاص هم‌رفتار نماید. اینکه شکل این رسانه چگونه باشد و الزامات اجرایی و مدیریتی آن چگونه تأمین شود، قابل بحث و بررسی است، اما با بازگشت به کارکردهای مسجد و تطبیق آن با بحث اخیر می‌توان به نکات مشترکی دست یافت. اطلاع مردم از هرآنچه در محدوده‌ی محله رخ می‌دهد؛ چه صرف خبر داشتن و چه در جهت درگیر شدن مردم با آن، از دیگر کارکردهای این رسانه است.

نویسنده: لشکری
نوع: